Ticker

6/recent/ticker-posts

6. समास : (अनुप्रयुक्त व्याकरण)


Subject –Sanskrit
Chapter – 6. समास : (अनुप्रयुक्त व्याकरण)
Total Points -100

       Introduction

यह BSEB QUIZ साईट, बिहार बोर्ड कक्षा-10 में पड़ने वाले विद्यार्थियों के सिलेबस को ध्यान में रख कर, क्विज सोल्व करने के लिए बनाया गया है |  इस साईट के मदद से आप घर बैठे अपना Online Knowledge Test का मुआयना कर सकते हैं |  इस साईट पर आपको कई सारे सवालों के जवाब मिलेंगे जिससे आप को प्रतियोगियता परीक्षा, विद्यालय परीक्षा या दैनिक जीवन में भी काफी मदद मिल सकती है |



6. समास :

Total Q. - 100

Section-1

 

1. 'यथाशक्ति:' में कौन-सा समास है?

  • तत्पुरुष:

  • कर्मधारय:

  • बहुव्रीहि:

  • अव्ययीभाव:

Correct answer

अव्ययीभाव:

2. 'पाणिपादम्' किस समास का उदारहण है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • कर्मधारय

Correct answer

द्वन्द्व

3. "पीताम्बरम्" अम्बरं यस्य स:" का समस्त पद है-

  • पिताम्बरम्

  • पीताम्बर:

  • पीताम्बर

  • कोई नही

Correct answer

पीताम्बर:

4. 'प्रतिदिनम्' का विग्रह करे-

  • दिनस्य दिनस्य इति

  • दिने दिने प्रति

  • दिनं दिनं प्रति

  • प्रति प्रति दिनं

Correct answer

दिनं दिनं प्रति

 

5. अव्ययीभाव समास का सही उदाहरण है-

  • पिताम्बरम्

  • दशानन:

  • राजपुत्र:

  • यथाशक्ति

Correct answer

यथाशक्ति

6. 'अर्थाभावे' का विग्रह क्या होगा?

  • अर्थस्य अभावे

  • अर्थाय अभावे

  • अर्थम् अभावे

  • अर्थेन अभावे

Correct answer

अर्थस्य अभावे

 

7. 'धर्म:, च अर्थ: च' का समस्त पद क्या होगा?

  • धर्मार्थकाम:

  • धर्मार्थकामा:

  • धर्मार्थकामौ

  • धर्मार्थकामम्

Correct answer

धर्मार्थकामा:

8. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • खेलनरतम्

  • महापुरुष:

  • उपगङ्गम्

  • त्रिलोचन:

Correct answer

उपगङ्गम्

9. 'निलोत्पलम्' में कौन-सा समास है?

  • अव्ययीभाव

  • बहुब्रीहि

  • द्वन्द्व

  • कर्मधारय

Correct answer

कर्मधारय

 

10. 'कर्मणि वीर:' का समस्त पद कौन है?

  • कर्मवीर:

  • कर्मण: वीर:

  • कर्मनेविर:

  • कर्मनावीर

Correct answer

कर्मवीर:

 

Section-2

 

11. 'पुरुषसिंह' का विग्रह कौन है?

  • पुरुष: सिंह:

  • पुरुष: एवं सिंह:

  • पुरुष: सिंह: इव

  • पुरुष: सिंहम

Correct answer

पुरुष: सिंह:

 

12. 'अशान्ति' किस समास का उदाहरण है?

  • बहुब्रीहि

  • कर्मधारय

  • नञ्

  • अव्ययीभाव

Correct answer

नञ्

13. बहुव्रीहि समास का उदाहरण कौन है?

  • हरिहरौ

  • दलितबालकम्

  • शिक्षाविहिनी

  • दिगम्बर:

Correct answer

दिगम्बर:

 

14. 'त्रिभुवनम्' में कौन-सा समास है?

  • कर्मधारय

  • तत्पुरुष

  • द्वन्द्व

  • द्विगु

Correct answer

द्विगु

15. 'साहित्येतिहास:' का विग्रह कौन है?

  • सहित्यस्य इतिहास:

  • साहित्ये इतिहास:

  • साहित्यम् इतिहास:

  • सहित्येन इतिहास:

Correct answer

सहित्यस्य इतिहास:

 

16. 'रूपस्य योगम्' का समस्त पद कौन-सा उदाहरण है?

  • रुप्योग्यम्

  • अनुरूपम्

  • योग्यरुपम्

  • प्रतिरूपम्

Correct answer

अनुरूपम्

17. कर्मधारय समास का उदाहरण कौन-सा है?

  • परोपकार:

  • असम्भवम्

  • सुर्योदय:

  • महापुरुष:

Correct answer

महापुरुष:

18. समास के कितने भेद होते हैं?

  • दो

  • तीन

  • चार

  • पांच

Correct answer

चार

 

19. तत्पुरुष समास के कितने भेद होते हैं?

  • एक

  • दो

  • तीन

  • चार

Correct answer

दो

20. द्विगु समास का उदाहरण कौन है?

  • वर्णनम्

  • दुरात्मा

  • पञ्चपात्रं

  • गङ्गाशोणन

Correct answer

पञ्चपात्रं

 

Section-3

 

21. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • आनुवर्नम्

  • दुरात्मा

  • पञ्चपात्रं

  • गङ्गाशोणन

Correct answer

आनुवर्नम्

 

22. बहुव्रीहि समास का उदाहरण कौन है?

  • आनुवर्नम्

  • गजानन:

  • पञ्चपात्रं

  • गङ्गाशोणन

Correct answer

गजानन:

 

23. कर्मधारय समास का उदाहरण कौन है?

  • यतुर्युगम्

  • चित्रग्रीव:

  • प्रतिगृहम्

  • महावीर:

Correct answer

महावीर:

24. 'बंधनमुक्त:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

तत्पुरुष

25. द्विगु समास का उदाहरण कौन है?

  • चतुर्युगम्

  • चित्रग्रीव:

  • प्रतिगृहम्

  • महावीर:

Correct answer

चतुर्युगम्

 

26. बहुव्रीहि समास का उदाहरण कौन है?

  • चतुर्युगम्

  • चित्रग्रीव:

  • प्रतिगृहम्

  • महावीर:

Correct answer

चित्रग्रीव:

27. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • चतुर्युगम्

  • चित्रग्रीव:

  • प्रतिगृहम्

  • महावीर:

Correct answer

चित्रग्रीव:

 

28. नञ् समास का उदाहरण कौन है?

  • अविवेकः

  • महादेवः

  • यथाकालं

  • कालिदास:

Correct answer

अविवेकः

 

29. द्वंद समास का उदाहरण कौन है?

  • अनुवर्णम्

  • दुरात्मा

  • पञ्चपात्र

  • गङ्गाशोणन

Correct answer

गङ्गाशोणन

30. 'दिगम्बर:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

बहुव्रीहि

 

Section-4

 

31. कर्मधारय समास का उदाहरण कौन है?

  • अविवेक:

  • महादेव:

  • यथाकालं

  • कालिदास:

Correct answer

महादेव:


32. तत्पुरुष समास का उदाहरण कौन है?

  • अविवेक:

  • महादेव:

  • यथाकालं

  • कालिदास:

Correct answer

कालिदास:

33. 'कमलमुखम्' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

तत्पुरुष

34. 'देवदानव:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

द्वन्द्व

35. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • अविवेक:

  • महादेव:

  • यथाकालं

  • कालिदास:

Correct answer

यथाकालं

36. 'प्रतिनगरम्' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • कर्मधारय

  • द्वन्द्व

  • अव्ययीभाव

Correct answer

अव्ययीभाव

 

37. 'राजपुत्र:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • तत्वपुरुष

  • द्वन्द्व

  • अव्ययीभाव

Correct answer

तत्वपुरुष

38. 'घनश्याम:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्वपुरुष

  • अव्ययीभाव

Correct answer

तत्वपुरुष

39. 'अयोग्य:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • नञ्

  • तत्वपुरुष

  • अव्ययीभाव

Correct answer

नञ्

40. 'मृगकाकौ:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्वपुरुष

  • नञ्

Correct answer

द्वन्द्व


Section-5

 

41. 'नीलकंठ:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • कर्मधारय

  • तत्वपुरुष

  • अव्ययीभाव

Correct answer

बहुव्रीहि

 

42. 'वृक्षपतित:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • नञ्

  • तत्वपुरुष

  • अव्ययीभाव

Correct answer

तत्वपुरुष

43. 'रामश्यामौ' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्वपुरुष

  • नञ्

Correct answer

द्वन्द्व

44. 'कलकुशल:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्वपुरुष

  • नञ्

Correct answer

तत्वपुरुष


45. 'चतुर्युगम्' में समास का नाम बताए।

  • द्वन्द्व

  • द्विगु

  • बहुव्रीहि

  • तत्पुरुष

Correct answer

द्विगु

46. 'वीणापाणि' में समास का नाम बताए।

  • द्वन्द्व

  • द्विगु

  • बहुव्रीहि

  • तत्पुरुष

Correct answer

बहुव्रीहि

47. 'उपनगरम्' में समास का नाम बताए।

  • तत्वपुरुष

  • द्विगु

  • बहुव्रीहि

  • अव्ययीभाव

Correct answer

अव्ययीभाव

48. 'महापुरुष:' में समास का नाम बताए।

  • द्वन्द्व

  • कर्मधारय

  • बहुव्रीहि

  • तत्वपुरुष

Correct answer

कर्मधारय

49. 'राजपुत्र:' का विग्रह क्या होगा?

  • राज्ञ पुत्र

  • राज्ञ पुत्र:

  • राज्ञ: पुत्र:

  • राज्ञ: पुत्र

Correct answer

राज्ञ: पुत्र:

 

50. 'अधर्म:' का विग्रह क्या होगा?

  • न धर्म:

  • न धर्म

  • न धम:

  • न धरम

Correct answer

न धर्म:

 

Section-6

 

51. 'कर्मकुशल:' में समाज का नाम बताएँ।

  • द्वन्द्व

  • द्विगु

  • बहुव्रीहि

  • तत्वपुरुष

Correct answer

तत्वपुरुष

52. द्विगु समास का उदाहरण कौन है?

  • अतीतापम्

  • त्रिभुवनम्

  • सपुत्र:

  • पितरौ

Correct answer

अतीतापम्

 

53. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • अतीतापम्

  • त्रिभुवनम्

  • सपुत्र:

  • पितरौ

Correct answer

त्रिभुवनम्


54. 'प्राचार्य:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

तत्पुरुष

55. 'लम्बोदर:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

बहुव्रीहि

 

56. 'देवौ' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • द्वन्द्व

  • तत्पुरुष

  • नञ्

Correct answer

द्वन्द्व

57. बहुव्रीहि समास का उदाहरण कौन है?

  • पञ्चतन्त्रम्

  • अनुशिवम्

  • सपरिवार:

  • गौरीशङ्करौ

Correct answer

सपरिवार:

58. द्वन्द्व समास का उदाहरण कौन है?

  • पञ्चतन्त्रम्

  • अनुशिवम्

  • सपरिवार:

  • गौरीशङ्करौ

Correct answer

गौरीशङ्करौ

 

59. 'त्रयाणां लोकानां समाहार:' का समस्त पद क्या होगा?

  • त्रिलोकी

  • त्रिलोक

  • त्रिलोकम्

  • त्रिलोकानी

Correct answer

त्रिलोकी

 

60. 'आचारनीपुण:' में कौन-सा समास है?

  • बहुव्रीहि

  • नञ्

  • तत्वपुरुष

  • अव्ययीभाव

Correct answer

तत्वपुरुष

 

Section-7

 

61. 'चतुरणां युगानं समाहार:' का समस्त पद क्या होगा?

  • चतुर्भुजम्

  • चतुर्युगम्

  • चतुर्युग

  • चतुर्यमुख

Correct answer

चतुर्युगम्

62. 'ग्रामस्या समीपम्' का समस्त पद क्या होगा?

  • उपग्रामो

  • उपग्रामम

  • उपग्रामे

  • उपग्रामम्

Correct answer

उपग्रामम्


63. 'पुत्रेण सह वर्तमान:' का समस्त पद क्या होगा?

  • सपुत्र:

  • सपुत्र

  • सपुत्रा:

  • सपुत्रे

Correct answer

सपुत्र:

 

64. दुस्ट: आत्मा यस्य स: का समस्त पद क्या होगा?

  • दुरात्म

  • दुरामा

  • दुरात्मा

  • दुरातमे

Correct answer

दुरात्मा

 

65. हिमस्य अत्यय: का समस्त पद क्या होगा?

  • अतिहिम

  • अतिहिमम

  • आतिहिम्

  • अतीहिमम्

Correct answer

अतीहिमम्

66. एकम् एकम् प्रति का समस्त पद क्या होगा?

  • प्रत्येकम्

  • प्रत्येक

  • प्रत्येकौ

  • प्रत्येके

Correct answer

प्रत्येकम्

 

67. बहुव्रीहि समास का उदाहरण कौन है?

  • अतीतापम्

  • त्रिभुवनम्

  • सपुत्र:

  • पितरौ

Correct answer

सपुत्र:

68. गवां शाला का समस्त पद क्या होगा?

  • गोशाले

  • गोशाला

  • गाशाला

  • गौशाला

Correct answer

गोशाला

69. चंद्रस्य उदय: का सस्त पद क्या है?

  • चन्द्रादय:

  • चंद्रोदय

  • चंद्रोदय:

  • चंद्रोदये

Correct answer

चंद्रोदय:

70. न योग्यम् का समस्त पद क्या गया?

  • आयोग्यम:

  • अयोग्य

  • अयोग्यमा

  • अयोग्यम्

Correct answer

अयोग्यम्

 

Section-8

 

71. 'अनंत:' में समास के नाम बतायें।

  • द्वन्द्व

  • द्विगु

  • नञ्

  • तत्वपुरुष

Correct answer

नञ्

72. गिरिं धारयती इति का समस्त पद क्या होगा?

  • गिरिधरे:

  • गिरिधर:

  • गिरिधरे

  • गिरिधर

Correct answer

गिरिधर:

73. लम्बम् उंदर यस्य का समस्त पद क्या होगा?

  • लम्बादर:

  • लम्बोदरे

  • लम्बोदर:

  • लम्बोदरो

Correct answer

लम्बोदर:

74. यश: एव धनम् यस्य का समस्त पद क्या होगा?

  • यशोधनम

  • यशोधनम्

  • यशोधन

  • यशाधनम्

Correct answer

यशोधनम्

75. गजस्य आननानी यस्य का समस्त पद क्या होगा?

  • गजेनन:

  • गजौनन:

  • गजानन

  • गजेनन

Correct answer

गजानन

76. अव्ययीभाव समास का उदाहरण कौन है?

  • पञ्चतत्रम्

  • अनुशिवम्

  • सपरिवार:

  • गोराशद्कर

Correct answer

अनुशिवम्

 

77. द्वंद समास का उदाहरण कौन है?

  • अतीतापम्

  • त्रिभुवनम्

  • सपुत्र:

  • पीतरौ

Correct answer

पीतरौ

78. कार्ये सिद्ध: का समस्त पद क्या होगा?

  • कार्यसिद्धिम्

  • कार्योसिद्धि

  • कार्यसिद्धि:

  • कार्यसिद्धि

Correct answer

कार्यसिद्धि:

79. काल्या: दास: का समस्त पद क्या होगा?

  • कालिदास:

  • कालिदासम्

  • कालिदासे

  • कालीदासौं:

Correct answer

कालिदास:

 

80. चन्द्र: शेखर यस्य स: का समस्त पद क्या होगा?

  • चंद्रशेखरम्

  • चंद्रशेखर:

  • चंद्रशेखर

  • चन्द्रशिखर

Correct answer

चंद्रशेखर:


Section-9

 

81. 'राष्ट्रपति:' का विग्रह क्या होगा?

  • राष्ट्रस्य पति:

  • राष्ट्रस्य पति

  • राष्ट्र पति:

  • राष्ट्रस्य पतिम्

Correct answer

राष्ट्रस्य पति:

 

82. 'महावीर:' का विग्रह क्या होगा?

  • मही वीर:

  • महान् वीर:

  • महान वीर

  • महा वीर:

Correct answer

महान् वीर:

83. 'महात्मा:' का विग्रह क्या होगा?

  • महा आत्मा:

  • महा आत्मा

  • महान् आत्मा

  • महान आत्मा

Correct answer

महान् आत्मा

84. आचारेण निपुण: का समस्त क्या होगा?

  • आचारेनिपुण:

  • आचारनिपुण

  • आचारेनिपुण

  • आचारनिपुण:

Correct answer

आचारनिपुण:

 

85. 'देवब्राह्मण:' का विग्रह क्या होगा?

  • देवा पूजक: ब्राह्मण:

  • देवा पूजय: ब्राह्मण:

  • देवपूजक: ब्राह्मण:

  • देव पूजनीय: ब्राह्मण:

Correct answer

देवपूजक: ब्राह्मण:

86. 'श्रीराम:' का विग्रह क्या होगा?

  • श्रीमान युक्त: राम

  • श्रीमात् युक्त: राम

  • श्री युक्त राम:

  • श्री: युक्त: राम:

Correct answer

श्री: युक्त: राम:

87. 'नदिटतम्' का विग्रह क्या होगा?

  • नद्यास्य तटम्

  • नद्या: तटम्

  • नद्या तटम्

  • नद्य: तटम्

Correct answer

नद्या: तटम्

88. 'जलप्रवाह:' का विग्रह क्या होगा?

  • जलस्य प्रवाह

  • जल प्रवाह:

  • जले प्रवाह:

  • जलस्य प्रवाह:

Correct answer

जलस्य प्रवाह:

89. 'मासपूर्व:' का विग्रह क्या होगा?

  • मासेन पूर्व:

  • मास पूर्व:

  • मासन पूर्व:

  • मासेन पूर्व

Correct answer

मासेन पूर्व:

 

 

90. 'वृक्षपतित:' का विग्रह क्या होगा?

  • वृक्षात पतित

  • वृक्षात् पतित:

  • वृक्ष पतित:

  • वृक्षात् पतित

Correct answer

वृक्षात् पतित:

 

Section-10

 

91. 'पाणिपादम्:' का विग्रह क्या होगा?

  • पाणि च पादम् च

  • पाणि च पादम्

  • पाणि पादम् च

  • पाणि च पादम च

Correct answer

पाणि च पादम् च

 

92. 'पाणिपादम्' का विग्रह क्या होगा?

  • पाणि च पादम् च

  • पाणि च पादम्

  • पाणि पादम् च

  • पाणि च पादम च

Correct answer

पाणि च पादम् च

 

93. 'त्रिभुवनम्' का विग्रह क्या होगा?

  • त्रायाणान भुवनां समाहार

  • त्रायाणान भुवनानां समाहार:

  • त्रायाणान भुवना समाहार:

  • त्रायाणान भुवनां समाहार:

Correct answer

त्रायाणान भुवनानां समाहार:


94. 'कर्मकुशल:' का विग्रह क्या होगा?

  • कर्मणि कुशल

  • कर्मण कुशल:

  • कर्मणि कुशल:

  • कर्म कुशल:

Correct answer

कर्मणि कुशल:

95. 'शोक एवं सागर:' का विग्रह क्या होगा?

  • शोकेसागर:

  • शोकसागर

  • शोकेसागरे

  • शोकसागर:

Correct answer

शोकसागर:

96. 'सिंहासनम्' का विग्रह क्या होगा?

  • सिंहचिह्रिताम् आसनम

  • सिंहचिह्रिताम आसनम्

  • सिंहचिह्रिताम् आसनम्

  • सिहचिह्रिताम् आसनम्

Correct answer

सिंहचिह्रिताम् आसनम्

97. 'कमलमुखम्' का विग्रह क्या होगा?

  • कमल इव मुखम्

  • कमलम् इव मुख

  • कमल इव मुख

  • कमलम् इव मुखम्

Correct answer

कमलम् इव मुखम्

98. 'निलकंठ:' का विग्रह क्या होगा?

  • निल: चासौ कंठ:

  • निल चासौ कंठ:

  • निल: चासा कंठ:

  • निल: चासौ कंठ

Correct answer

निल: चासौ कंठ:

 

99. 'प्राचार्य:' का विग्रह क्या होगा?

  • प्रगत: अचार्य:

  • प्रगत: आचार्य

  • प्रगत आचार्य:

  • प्रगत: आचार्य:

Correct answer

प्रगत: आचार्य:

 

100. 'उपनगरम्:' का विग्रह क्या होगा?

  • नगरस्य समीपम्

  • नगरस्य समीपम

  • नगर समीपम्

  • नगरस्य समीपम्म

Correct answer

नगरस्य समीपम्

 

The End

Post a Comment

0 Comments